వినాయక చవితి అంటే భక్తితో పాటు ప్రకృతి, ఆరోగ్యం, విజ్ఞానం అని అర్థం.

ములుగు,  ;“వక్రతుండ మహాకాయ కోటి సూర్య సమప్రభ ।  నిర్విఘ్నం కురుమే దేవ శుభకార్యేషు సర్వదా ॥”

వినాయక చవితి అంటే గణపతి పూజ, మోదకాలు, ఉండ్రాళ్లు, నిమజ్జనం మాత్రమే కాదు. మన భారతీయ సంప్రదాయంలో ఈ పండుగ ప్రకృతి, వృక్ష వైవిధ్యం, ఆరోగ్యం, జ్ఞానం, సామాజిక ఐకమత్యం వంటి అనేక విలువలను కలిపిన పండుగ.ఏకవింశతి పత్రాలు - ప్రకృతి వైద్య విజ్ఞానం గణపతి పూజలో ఉపయోగించే 21 రకాల పత్రాలు ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ. ప్రాంతాన్ని బట్టి వీటి పేర్లు, శాస్త్రీయ గుర్తింపుల్లో కొంత తేడా ఉండవచ్చు.

1. మాచీ పత్రం - జీర్ణక్రియకు, క్రిమి కీటక నివారణకు
2. బృహతీ పత్రం - శ్వాసకోశ ఇబ్బందుల్లో వినియోగం
3. బిల్వ పత్రం (మారేడు) - జీర్ణక్రియకు
4. దూర్వా (గరిక) - చిన్న గాయాలు, చర్మ సమస్యలకు
5. దత్తూర పత్రం (ఉమ్మెత్త) - విషపూరితం, స్వయంగా మందుగా తీసుకోరాదు
6. బదరీ పత్రం (రేగు) - జీర్ణక్రియ, చర్మ సంరక్షణకు
7. అపామార్గం (ఉత్తరేణి) - జీర్ణక్రియకు
8. తులసి - సూక్ష్మజీవి నాశకం, జలుబు, దగ్గుల్లో
9. విష్ణుక్రాంత - జ్ఞాపకశక్తి, మానసిక ప్రశాంతతకు
10. దాడిమి (దానిమ్మ) - విషహర గుణాలు, పోషకాహారం
11. దేవదారు - సుగంధ తైలాలు, వాపు నివారణకు
12. మరువక - సుగంధ మొక్కగా, జీర్ణక్రియకు
13. సింధువార (వావిలి) - నొప్పి, వాపు, క్రిమి కీటక నివారణకు
14. జాజి - సుగంధం, విషహర గుణాలు
15. శమీ (జమ్మి) - పర్యావరణ వృక్షం
16. అశ్వత్థ (రావి) - పర్యావరణపరంగా ముఖ్యమైన వృక్షం
17. దేవదాళి / గండాలి - ప్రాంతీయ గుర్తింపును బట్టి మారుతుంది
18. మామిడి పత్రం - జీవక్రియాశీల గుణాలు
19. కరవీర (గన్నేరు) - తీవ్ర విషపూరితం, లోనికి తీసుకోవడం ప్రమాదకరం
20. అరటి పత్రం - పర్యావరణానికి హితంగా ఆహారం వడ్డించడానికి
21. స్థానిక పత్రం - ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతుంది - స్థానిక వృక్ష వైవిధ్యానికి ప్రతీక

ముఖ్యమైన విజ్ఞాన సూచన పై మొక్కలలో కొన్ని ప్రయోగశాల స్థాయిలో సూక్ష్మజీవి నాశక లక్షణాలు చూపించాయి. అయితే ప్రయోగశాలలో ప్రభావం కనిపించడం మాత్రమే మనిషిలో ఔషధంగా ఉపయోగించడానికి సరిపోదు. ముఖ్యంగా దత్తూరం, గన్నేరు వంటి మొక్కలు విషపూరితమైనవి. కాబట్టి పూజలో ఉపయోగించడం వేరు; వాటిని స్వయంగా మందులుగా తీసుకోవడం వేరు. సరైన విజ్ఞాన సందేశం: “ప్రతి ఆకు ఒక మందు కాదు; ప్రతి మొక్క మనకు పరిశోధించాల్సిన ప్రకృతి సంపద.” వర్షాకాలంతో సంబంధం వినాయక చవితి వర్షాకాలంలో వస్తుంది. నీరు నిలవడం, దోమలు పెరగడం, సూక్ష్మజీవుల వ్యాప్తికి అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. 21 పత్రాలలోని కొన్ని మొక్కలకు క్రిమి కీటక నివారణ, సూక్ష్మజీవి నాశక లక్షణాలున్నాయా అనే అంశంపై నేటి పరిశోధనలు ఆసక్తికర ఫలితాలను చూపించాయి. గణేష్ ఉత్సవం — ఐకమత్యానికి ప్రతీక స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కాలంలో లోకమాన్య బాల గంగాధర్ తిలక్ గణేష్ ఉత్సవాలను ప్రజా ఉత్సవాలుగా విస్తరించారు. ప్రజలను ఒకచోట చేర్చి సామాజిక, జాతీయ చైతన్యాన్ని పెంచడానికి ఇవి వేదికలుగా మారాయి. నేడు మన ముందున్న సవాళ్లు కాలుష్యం, మలిన వస్తువులు, నీటి కాలుష్యం, ప్రకృతి నాశనం. కాబట్టి ఈరోజు గణపతి పండుగ మనకు ఒక కొత్త సందేశం ఇవ్వాలి: మట్టి గణపతిని ప్రోత్సహిద్దాం, సహజ రంగులను వాడుదాం, మలిన వస్తువులను తగ్గిద్దాం, నీటి వనరులను కాపాడుదాం. గణేష్ మండపాన్ని పూజా స్థలంగా మాత్రమే కాకుండా ఒక చిన్న విజ్ఞాన కేంద్రంగా మార్చవచ్చు. గణపతి మనకు ఇచ్చే సందేశం: పెద్ద తల — పెద్దగా ఆలోచించు, పెద్ద చెవులు — ఎక్కువగా విను, చిన్న కళ్ళు — ఏకాగ్రతతో చూడు, తొండం — పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారడం నేర్చుకో. ముగింపు: వినాయక చవితి అంటే విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించడం కాదు… మనలో జ్ఞానాన్ని ప్రతిష్ఠించడం, ప్రకృతిపై బాధ్యతను ప్రతిష్ఠించడం, సమాజంలో ఐకమత్యాన్ని ప్రతిష్ఠించడం. “జ్ఞానాన్ని పెంచుదాం… ప్రకృతిని కాపాడుదాం… సమాజాన్ని కలుపుదాం…” శ్రీ గణేశాయ నమః, జై హింద్, జై భారత్.