కునుకులేని కల-మట్టిని మరచిపోలేని మనిషి అంతరంగ స్వరం

నల్లగొండ ,: తెలుగు కవిత్వంలో కొన్ని కవితలు చదివిన వెంటనే మరచిపోతాం.కొన్ని కవితలు మాత్రం చదివిన తర్వాత మనల్ని నిద్రపోనివ్వవు. గంట్ల అనంతరెడ్డి రాసిన "కునుకులేని కల"రెండో కోవకు చెందిన కవిత.ఇది కేవలం ఒక కవిత కాదు,వలస వెళ్లిన ప్రతి మనిషి గుండెల్లో దాచుకున్న ఊరి జ్ఞాపకాల మూట.ఈ కవితను పైపైన చదివితే ఒక పల్లెటూరి బాల్యపు జ్ఞాపకంలా కనిపిస్తుంది.కానీ లోతుగా చదివితే ఇందులో ఒక మనిషి జీవిత చక్రం,ఒక తరం సంస్కృతి,ఒక సమాజపు మౌన వేదన అన్నీ కలగలిసి కనిపిస్తాయి.
శీర్షికలోనే తాత్వికత:
"కునుకులేని కల"అనే పేరులోనే కవి తన తాత్వికతను చెప్పేశారు. సాధారణంగా కల అంటే నిద్రలో వచ్చేది.కానీ ఈ కల నిద్రలో వచ్చేది కాదు. మేల్కొని ఉన్నప్పుడు కూడా మనల్ని వెంటాడే జ్ఞాపకం. మనం ఉద్యోగం కోసం, బతుకుదెరువు కోసం ఊరు వదిలి హైదరాబాద్,ఇతర నగరాలకు వచ్చేస్తాం.ఊరు మారిపోతుంది,కాలం మారిపోతుంది,మన వేషం మారిపోతుంది.కానీ మనసులోని ఊరు మాత్రం చెరిగిపోదు.అది రాత్రి పూట కునుకు లేకుండా చేస్తుంది. అందుకే ఇది కునుకులేని కల.
బాల్యాన్ని వర్ణించలేదు, బతికించారు:
ఈ కవితలో కవి బాల్యాన్ని కేవలం వర్ణించలేదు,మళ్లీ బతికించారు. "చిటుకుపొటుకు", "శనక్కాయల దెబ్బలకు", "ముక్కాలిపీఠ దరువుడప్పైయ్యేది"వంటి పదాలు చదువుతుంటే మన చెవులకు ఆ శబ్దాలు వినిపిస్తాయి.ఇది తెలంగాణ పల్లె బాల్యపు శబ్ద ప్రపంచం. ఇది కేవలం దృశ్య కవిత్వం కాదు,శబ్ద కవిత్వం కూడా. "పందిరికింది అమ్మలక్కలు ముచ్చట్ల బుడుబుంగలైతె..." అనే పాదం చదువుతుంటే, ఎండాకాలం మధ్యాహ్నం పందిరి కింద చేరిన ఆడవాళ్ల ముచ్చట్లు,పిల్లల అల్లరి కళ్ల ముందు కదులుతాయి.అది ఒకప్పటి గ్రామీణ సామూహిక జీవన చిత్రం.ఇప్పుడు ఆ పందిర్లు లేవు,ఆ ముచ్చట్లు లేవు.అందుకే ఆ జ్ఞాపకం మరింత విలువైనది.
స్త్రీ జీవితపు మౌన వేదన:
ఈ కవితలో కవి ఒక గొప్ప సామాజిక కోణాన్ని కూడా స్పృశించారు.
"పైటలు పచ్చీసు బొంతలై
మొగుడు పెట్టిన వాతలన్నీ
సటుక్కున మరిపించేవి"
ఈ మూడు పాదాలు తెలంగాణ పల్లె స్త్రీ జీవితానికి ప్రతిబింబం.పగలంతా కష్టపడి, భర్త పెట్టే బాధలను భరిస్తూ,సాయంత్రం పచ్చీసు ఆటలో కాసేపు తన బాధలను మరచిపోయే స్త్రీ.ఇక్కడ పచ్చీసు ఆట అనేది కేవలం ఆట కాదు,అది ఆమెకు దొరికే తాత్కాలిక విముక్తి. "సటుక్కున మరిపించేవి"అనే ఒక్క మాటలో కవి ఒక స్త్రీ జీవితంలోని వంద ఏళ్ల వేదనను కుదించి చెప్పారు. ఇది కవి యొక్క సామాజిక స్పృహకు నిదర్శనం.
వాసనలతో రాసిన జీవన చరిత్ర:
ఈ కవితకు ప్రాణం,ఆత్మ అంటే వాసనల జ్ఞాపకమే.కవి తన జీవిత చరిత్రను వాసనలతో రాశారు.
"అమ్మ చనుబాల పురిటి వాసన"
"ఎగుసంల అలసిన బాపు అంగిని మింగిన చెమట వాసన"
"మరువజాలని పెండ్లి వాసన"
ఇవి మూడు సాధారణ వాసనలు కావు.ఇవి మూడు జీవిత దశలు.
అమ్మ చనుబాల పురిటి వాసన అంటే మన జననం, మాతృత్వపు తొలి స్పర్శ.
బాపు అంగీలోని చెమట వాసన అంటే ఒక తండ్రి తన కుటుంబం కోసం పడే శ్రమ, బాధ్యత.పెండ్లి వాసన అంటే ఊరంతా కలిసి చేసుకునే సంబురం,సామూహిక ఆనందం.
జననం నుండి శ్రమ వరకు, శ్రమ నుండి సంబరం వరకు ఒక మనిషి జీవిత ప్రయాణాన్ని మూడు వాసనలలో కవి బంధించారు.
ఇందులో అత్యంత గొప్ప ప్రయోగం"భాషకందని తడి వాసన".కొన్ని జ్ఞాపకాలను మాటల్లో చెప్పలేం.వాటికి భాష సరిపోదు. తొలకరి జల్లు పడినప్పుడు మట్టి నుండి వచ్చే తడి వాసనను మనం వర్ణించగలమా? లేదు,కేవలం అనుభూతి చెందగలం. అలాంటి చెప్పలేని,కానీ మరచిపోలేని జ్ఞాపకాలే "భాషకందని తడి వాసన".ఇది ఈ కవితలోని అత్యున్నత కవితాత్మక స్థాయి.
చివరి ప్రయాణం - జ్ఞాపకాల మూట:
"కొన్ని కమ్మని వాసనలు మూటగట్టుకొని
కాసిన్ని జ్ఞాపకాలు కీసల నింపుకొని
ఏకాలమాయెనో సావుబండి కోసం..."
మనిషి జీవితం చివరకు ఏం మిగుల్చుకుంటాడు? డబ్బు కాదు,ఆస్తి కాదు,హోదా కాదు. చివరకు మిగిలేది కొన్ని కమ్మని వాసనలు,కొన్ని జ్ఞాపకాలు మాత్రమే.వాటిని మూటగట్టుకొని"సావుబండి" కోసం ఎదురుచూడటం. ఇక్కడ సావుబండి అంటే భయం కాదు,అది ఒక తాత్విక సత్యం.పుట్టిన ప్రతి మనిషి చేయాల్సిన చివరి ప్రయాణం.
కూలిపోయిన మిద్దెలు - కూలిపోని జ్ఞాపకాలు:
కాలం చాలా మారిపోయింది. కవి చిన్నప్పటి మట్టి మిద్దెలు కూలిపోయాయి.వాటి స్థానంలో సిమెంట్ భవనాలు వచ్చాయి. ఊరి రూపురేఖలు మారిపోయాయి. కానీ ఆ మిద్దెల్లో గడిపిన జ్ఞాపకాలు మాత్రం కూలిపోలేదు. అవి ఇప్పటికీ "మళ్లీ మళ్లీ నిదుర చెదిరేలా"చేస్తున్నాయి.ఇది వలస వెళ్లిన ప్రతి మనిషి అనుభవం.మనం ఎక్కడున్నా, మన పాత ఇల్లు,మన బడి, మన బాయి మనల్ని వెంటాడుతూనే ఉంటాయి.
చివరి కోరికే కవితకు ఆత్మ:
ఈ కవిత యొక్క ఆత్మ, దీని ముగింపులో ఉంది.
"మళ్లీ మా బాయికాడనే బంకొంటికూరనై మొలవాలని"
ఇది ఒక సాధారణ కోరిక కాదు, ఇది ఒక అస్తిత్వ ప్రకటన.కవి మళ్లీ మనిషిగా పుట్టాలని,గొప్పవాడిగా పుట్టాలని కోరుకోవడం లేదు. తన ఊరి బాయి దగ్గర ఒక చిన్న బంకొంటికూర మొక్కగా మొలవాలనికోరుకుంటున్నాడు.అంటే తనకు మోక్షం వద్దు,స్వర్గం వద్దు,తనకు కావాల్సింది తన ఊరి మట్టి.తన మట్టిలోనే తాను కలిసిపోవాలని,తన మట్టిలోనే మళ్లీ మొలవాలని కోరుకుంటున్నాడు. జననం-అమ్మ చనుబాల పురిటి వాసనతో మొదలై, అనుభవం-భాషకందని తడి వాసనతో సాగి,పునర్జన్మ - బంకొంటికూరనై మొలవాలనే కోరికతో ముగిసే ఈ కవిత ఒక సంపూర్ణ జీవన చక్రం. అందుకే "కునుకులేని కల" కేవలం జ్ఞాపకాల కవిత కాదు. అది వాసనల ఆత్మకథ, పల్లె జీవన సంస్కృతికి మౌఖిక చరిత్ర, మూలాలను వెతుక్కునే ప్రతి మనిషి అంతర్ముఖ ప్రయాణం. ఇలాంటి కవితలు తెలంగాణ సాహిత్యంలో చాలా అరుదు. "గంట్ల అనంతరెడ్డి కవితా సంపుటి నుండి"