భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పాదక రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు క్యాబినెట్ ఆమోదించిన మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ పథకం

దేశీయ విలువ జోడింపును (value addition) పెంచడం, సరఫరా గొలుసులను (supply chains) బలోపేతం చేయడం, ఎగుమతులను ప్రోత్సహించడం మరియు ప్రపంచ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ హబ్‌గా భారతదేశ స్థానాన్ని సుస్థిరం చేయాలనే లక్ష్యంతో ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన కేంద్ర క్యాబినెట్ బుధవారం ₹62,500 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపుతో ఒక కొత్త మొబైల్ ఫోన్ ఉత్పాదక పథకానికి (MPMS) ఆమోదం తెలిపింది.

గత దశాబ్ద కాలంలో భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగంలో వచ్చిన వేగవంతమైన మార్పుల ఆధారంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ప్రస్తుతం భారత్ ప్రపంచంలోనే వాల్యూమ్ పరంగా రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ దేశంగా మరియు స్మార్ట్‌ఫోన్ల ఎగుమతులలో ప్రధాన గమ్యస్థానంగా అవతరించింది.

₹62,500 కోట్ల MPMS పథకానికి క్యాబినెట్ ఆమోదం

ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు ఐదేళ్ల పాటు అమలు కానున్న ఈ పథకం కింద, భారతదేశంలో తయారయ్యే మొబైల్ ఫోన్ల అర్హత గల విక్రయాలపై 2.25 శాతం నుండి 5 శాతం వరకు ప్రోత్సాహకాలను (incentives) అందజేస్తారు. అలాగే, కీలకమైన విడిభాగాలు (components) మరియు సబ్-అసెంబ్లీలను దేశీయంగా సేకరించినందుకు తయారీదారులకు అదనంగా 1.5 శాతం వరకు ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది. దేశీయ ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి, ప్రొడక్ట్ డిజైన్, పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D) మరియు భారతీయ బ్రాండ్‌లను సృష్టించే కంపెనీలకు విక్రయాలపై అదనంగా 3 శాతం ప్రోత్సాహకాన్ని ఈ పథకం అందిస్తోంది.

ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ప్రకారం, ఈ పథకం ద్వారా ఐదేళ్లలో దాదాపు ₹39 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి జరుగుతుందని, ఎగుమతులు గణనీయంగా పెరుగుతాయని మరియు సుమారు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయని అంచనా.

ఈ కొత్త చొరవ మార్చి 31, 2026తో విజయవంతంగా ముగిసిన భారీ ఎత్తున ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి సంబంధించిన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకం తర్వాత వచ్చింది. పాత PLI పథకం ద్వారా ₹20,600 కోట్ల కంటే ఎక్కువ పెట్టుబడులు ఆకర్షించబడ్డాయి, ₹11.62 lakh కోట్ల కంటే ఎక్కువ ఉత్పత్తి జరిగింది మరియు ₹6.53 లక్షల కోట్ల కంటే ఎక్కువ ఎగుమతులు సాధ్యమయ్యాయి.

ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పాదక రంగంలో వేగవంతమైన వృద్ధి

మేక్ ఇన్ ఇండియా మరియు ఆత్మనిర్భర్ భారత్ కార్యక్రమాల కింద గత దశాబ్ద కాలంలో భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగం అద్భుతమైన వృద్ధిని సాధించింది. 2014-15లో ₹1.90 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పత్తి, 2025-26 నాటికి దాదాపు ఏడు రెట్లు పెరిగి అంచనా ప్రకారం ₹13.11 లక్షల కోట్లకు చేరింది. ఇదే కాలంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు ₹38,263 కోట్ల నుండి ₹4.24 లక్షల కోట్లకు అంటే 11 రెట్లు పైగా పెరిగాయి. ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26లో 47.96 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల విలువతో ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు భారతదేశపు మూడవ అతిపెద్ద ఎగుమతి విభాగంగా నిలిచాయి.

ఎగుమతుల్లో మొబైల్ ఫోన్లే అతిపెద్ద విజయం

మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణం. 2014-15లో ₹18,900 కోట్లుగా ఉన్న ఉత్పత్తి, 2025-26 నాటికి ₹6.27 లక్షల కోట్లకు పెరిగి 33 రెట్ల వృద్ధిని నమోదు చేసింది. మొబైల్ ఫోన్ల ఎగుమతులు ఇదే కాలంలో ₹1,566 కోట్ల నుండి ₹2.60 లక్షల కోట్లకు పెరిగి 165 రెట్ల వృద్ధిని నమోదు చేశాయి.

ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26లో సాంప్రదాయ ఎగుమతులైన డీజిల్ ఇంధనం మరియు కట్ డైమండ్లను వెనక్కి నెట్టి స్మార్ట్‌ఫోన్లు భారతదేశపు అతిపెద్ద ఎగుమతి ఉత్పత్తి విభాగంగా అవతరించాయి. నేడు భారతదేశంలో ఉపయోగించే మొబైల్ ఫోన్లలో 99.2 శాతం దేశీయంగా తయారైనవే కావడం విశేషం. దీనివల్ల దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గింది.

ఉద్యోగాల సృష్టిలో కీలక పాత్ర

ఈ రంగం విస్తరణ భారీ ఎత్తున ఉపాధి కల్పనకు దారితీసింది. గత దశాబ్దంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగం దాదాపు 25 లక్షల ఉద్యోగాలను సృష్టించగా, మొబైల్ తయారీ వ్యవస్థ ద్వారా మాత్రమే ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా 12 లక్షల ఉద్యోగాలు లభించాయి.

తమిళనాడులోని హోసూర్ మరియు శ్రీపెరంబుదూర్, అలాగే కర్ణాటకలోని బెంగళూరు వంటి ప్రధాన ఉత్పాదక క్లస్టర్లు లక్ష మందికి పైగా నాణ్యమైన ఉపాధిని అందిస్తూ దేశంలోనే అతిపెద్ద పారిశ్రామిక యజమానులుగా ఎదిగాయి.

ఉపాధి రంగంలో మహిళల ప్రాధాన్యత

ఈ వృద్ధి కథనంలో మహిళల భాగస్వామ్యం అత్యంత విశేషమైనది. గత దశాబ్దంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీలో సృష్టించబడిన శ్రామిక శక్తిలో మహిళలు దాదాపు 30 శాతం ఉండగా, మొబైల్ ఫోన్ల తయారీలో ప్రత్యక్ష శ్రామిక శక్తిలో దాదాపు 70 శాతం మహిళలే ఉన్నారు. దేశంలోనే అత్యధికంగా మహిళలు పనిచేస్తున్న తయారీ రంగాలలో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.

PLI పథకం ద్వారా మాత్రమే దాదాపు 90,000 మంది మహిళలకు ఉపాధి అవకాశాలు లభించాయి. దేశంలోని ఒక ప్రధాన ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ సంస్థ యొక్క మూడు ప్లాంట్లలో దాదాపు 80,000 మంది పనిచేస్తుండగా, అందులో 65 శాతం మంది మహిళలే ఉన్నారు.

వికసిత్ భారత్ వైపు బలమైన సరఫరా గొలుసులు

భారతదేశ తయారీ వ్యవస్థ మరింత పటిష్టంగా మారిందని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. దేశంలో 40కి పైగా ప్రధాన విడిభాగాల (component) తయారీదారులు తమ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించారు లేదా విస్తరించారు. ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీలో దేశీయ విలువ జోడింపు (Domestic value addition) 15 శాతం నుండి 23 శాతానికి పెరిగింది, ఇది అధిక స్థానికీకరణను సూచిస్తుంది.

నూతనంగా ప్రారంభించిన MPMS ద్వారా ఇన్నోవేషన్, ఉత్పాదక నైపుణ్యం మరియు సమగ్ర ఆర్థిక వృద్ధి ఆధారంగా భారతదేశాన్ని "వికసిత్ భారత్" గా మార్చడంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం ఒక కీలకమైన స్తంభంగా నిలుస్తుందని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.